ทำไมนาฬิกาเดินเร็วเป็นชั่วโมง ?

ทำไมนาฬิกาเดินเร็วเป็นชั่วโมง?

มาทำความรู้จักอาการ “นาฬิกาติดสนามแม่เหล็ก” (Magnetized) และวิธีแก้ไข”

สาเหตุหลักที่ทำให้นาฬิกากลไกเดินเร็วผิดปกติวันละหลายนาทีจนถึงเป็นชั่วโมง มักเกิดจาก “นาฬิกาติดสนามแม่เหล็ก” (Magnetized Watch) โดยชิ้นส่วนสปริงสายใย (Hairspring) ภายในชุดจักรกรอกถูกดูดให้ติดชิดกัน ทำให้รอบวงสวิงสั้นลงและแกว่งเร็วกว่าปกติ ปัญหานี้สามารถแก้ไขได้ง่ายและรวดเร็ว โดยการนำเข้าเครื่องสลายสนามแม่เหล็ก (Demagnetizer) ไม่จำเป็นต้องรื้อถอดล้างเครื่องหากไม่มีชิ้นส่วนอื่นเสียหาย

สำหรับผู้ที่ใช้งานนาฬิกาข้อมือระบบกลไก (ทั้ง Automatic และ Manual Wind) เคยเจอปัญหานี้ไหมครับ? จากเดิมที่นาฬิกาเคยเดินเที่ยงตรง คลาดเคลื่อนเพียงวันละไม่กี่วินาที แต่อยู่ดีๆ วันต่อมากลับ เดินเร็วขึ้นผิดปกติ ชั่วข้ามคืนเดินนำหน้าไปเป็นสิบนาที หรือเร็วขึ้นเป็นชั่วโมง

อย่าเพิ่งตกใจว่ากลไกภายในพังเสียหายจนต้องยกเครื่องใหม่ เพราะผู้ร้ายตัวจริงที่พบบ่อยที่สุดในยุคดิจิทัลคือ “สนามแม่เหล็ก”

วันนี้ แมกนาโน่ เซอร์วิส เน็ตเวิร์ค (Magnano Service Network) จะพาไปทำความเข้าใจอาการนาฬิกาติดแม่เหล็ก พร้อมวิธีตรวจเช็กเบื้องต้นและวิธีแก้ไขที่ถูกต้อง

1.สนามแม่เหล็กทำให้นาฬิกาเดินเร็วผิดปกติได้อย่างไร?

หัวใจสำคัญที่คอยควบคุมความเที่ยงตรงของนาฬิกากลไกคือ จักรกรอก (Balance Wheel) และ สปริงสายใย (Hairspring) ซึ่งสปริงสายใยจะมีลักษณะเป็นขดลวดโลหะเส้นบางเฉียบ ขดซ้อนกันเป็นวงก้นหอย ทำหน้าที่ยืดและหดตัวเพื่อควบคุมจังหวะการเดินของเข็มวินาทีเมื่อนาฬิกาเข้าไปอยู่ใกล้กับอุปกรณ์ที่มีคลื่นแม่เหล็กสูง ชิ้นส่วนโลหะภายใน โดยเฉพาะสปริงสายใย จะถูกเหนี่ยวนำให้กลายเป็นแม่เหล็กชั่วคราว:

• ขดลวดดูดติดกัน: แรงแม่เหล็กจะดึงให้ขดลวดของสปริงสายใยบางชั้นดูดติดกัน
• ระยะการสวิงสั้นลง: เมื่อสปริงคลายตัวได้ไม่เต็มวง ความยาวประสิทธิผลของสปริงจะสั้นลง ทำให้จักรกรอกแกว่งตัวถี่และเร็วกว่ารอบปกติหลายเท่า
• ผลลัพธ์: นาฬิกาจึงเดินเร็วขึ้นอย่างก้าวกระโดด จากมาตรฐานวันละ  ถึง  วินาที พุ่งขึ้นเป็นเร็วขึ้นชั่วโมงละหลายนาที หรือวันละเป็นชั่วโมง

2.เช็กลิสต์: สิ่งของรอบตัวในชีวิตประจำวันที่ปล่อยสนามแม่เหล็ก

ในชีวิตประจำวัน เรามักวางนาฬิกาไว้ใกล้แหล่งกำเนิดสนามแม่เหล็กโดยไม่รู้ตัว ได้แก่:

1. สมาร์ตโฟน แท็บเล็ต และแล็ปท็อป: ลำโพงและแผงวงจรด้านในมีแม่เหล็กแรงสูง
2. เคสมือถือแบบฝาพับ หรือกระเป๋าสตางค์: ตัวล็อกที่ใช้แม่เหล็กดูดเปิด-ปิด
3. เคสหูฟังไร้สาย (เช่น AirPods) และแท่นชาร์จไร้สาย (MagSafe): จุดเหล่านี้มีแรงดูดแม่เหล็กเข้มข้นสูงมาก
4. กระเป๋าสะพายที่มีกระดุมแม่เหล็ก: การวางนาฬิกาแนบชิดกระดุมแม่เหล็กโดยตรง
5. เตาแม่เหล็กไฟฟ้า (Induction Hob) และลำโพงบลูทูธ: มีสนามแม่เหล็กกระจายตัวออกมาขณะทำงาน

3.วิธีทดสอบเบื้องต้นว่านาฬิกาติดสนามแม่เหล็กหรือไม่? (Compass Test)

คุณสามารถทดสอบอาการนี้ได้ง่ายๆ ที่บ้านโดยใช้ “เข็มทิศ” (แนะนำให้ใช้เข็มทิศตลับจริง ไม่ใช่แอปในมือถือ):

1. วางเข็มทิศตลับราบบนโต๊ะ รอจนเข็มชี้ไปทางทิศเหนือนิ่งสนิท
2. หยิบนาฬิกาเรือนที่สงสัย ค่อยๆ นำเข้ามาจ่อใกล้ๆ กับเข็มทิศ (ระยะประมาณ 1–2 เซนติเมตร)
3. ขยับตัวเรือนนาฬิกาไปรอบๆ ด้านข้างของเข็มทิศ
4. การอ่านผล: หากเข็มทิศเริ่มกระดิก สั่นไหว หรือหมุนตามตำแหน่งของตัวเรือนนาฬิกาอย่างชัดเจน แสดงว่า นาฬิกาของคุณมีสนามแม่เหล็กตกค้างอยู่แน่นอน

4.วิธีแก้ไข: การล้างสนามแม่เหล็ก (Demagnetization)

หากพบว่านาฬิกาติดแม่เหล็ก ห้ามฝืนเขย่า ทุบ หรือปรับตั้งเข็มเอง เพราะไม่ได้ช่วยแก้ปัญหาที่ตัวสปริงสายใย

• วิธีแก้ที่ถูกต้องและตรงจุด: ให้นำนาฬิกาเข้า เครื่องสลายสนามแม่เหล็ก (Demagnetizer) ซึ่งเครื่องนี้จะปล่อยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้ากระแสสลับ (AC Magnetic Field) ขั้วบวกและลบสลับกันอย่างรวดเร็วและค่อยๆ ลดความเข้มข้นลง จนสนามแม่เหล็กตกค้างในชิ้นส่วนโลหะสลายตัวไปจนหมด
• ระยะเวลาการทำ: กระบวนการล้างสนามแม่เหล็กใช้เวลาเพียง ไม่กี่วินาที
• การตรวจเช็กหลังล้าง: ช่างจะนำนาฬิกาไปขึ้นแท่นทดสอบ Timegrapher เพื่อวัดค่าความแม่นยำ (Rate), แอมพลิจูด (Amplitude) และค่าความคลาดเคลื่อนของจังหวะ (Beat Error) ให้กลับมาเดินนิ่งตามมาตรฐาน

คำถามที่พบบ่อย

Q: นาฬิการะบบ Quartz  ติดสนามแม่เหล็กแล้วเดินเร็วได้ไหม?
A: สำหรับนาฬิกา Quartz สนามแม่เหล็กจะไม่ทำให้เดินเร็วเหมือนนาฬิกากลไก แต่จะเข้าไปรบกวนมอเตอร์ก้าว (Stepper Motor) ทำให้ นาฬิกาหยุดเดิน หรือเดินช้าลง ชั่วคราวในขณะที่อยู่ใกล้สนามแม่เหล็ก และเมื่อนำออกห่างจากสนามแม่เหล็ก นาฬิกา Quartz ส่วนใหญ่จะกลับมาเดินตรงตามปกติเอง

Q: ล้างสนามแม่เหล็กบ่อยๆ มีผลเสียต่อนากลไกหรือไม่?
A: ไม่มีผลเสียต่อกลไก การล้างสนามแม่เหล็กเป็นการใช้คลื่นเหนี่ยวนำเพื่อจัดเรียงอนุภาคแม่เหล็กในโลหะให้กลับสู่ภาวะสมดุลตามธรรมชาติ ไม่มีการสัมผัสหรือรื้อแกะชิ้นส่วนภายใน

Q: นาฬิกาสมัยใหม่ที่มีสปริงสายใยซิลิคอน (Silicon Hairspring) ติดสนามแม่เหล็กได้ไหม?
A: สปริงสายใยที่ทำจากซิลิคอน (เช่น Si14) หรือโลหะผสมพิเศษ (เช่น Nivachron) มีคุณสมบัติป้องกันสนามแม่เหล็ก (Anti-Magnetic) ได้สูงมาก จึงแทบไม่เกิดปัญหาขดลวดดูดติดกัน แต่ชิ้นส่วนเฟืองและตลับลานอื่นๆ ยังคงเป็นโลหะ จึงยังควรหลีกเลี่ยงการวางประกบชิดแม่เหล็กพลังสูงโดยตรง

สรุป

อาการนาฬิกา Automatic เดินเร็ววันละเป็นชั่วโมง ไม่ได้แปลว่ากลไกภายในพังเสมอไป แต่ส่วนใหญ่เกิดจากการเผลอวางนาฬิกาใกล้โทรศัพท์มือถือ แท็บเล็ต หรือเคสแม่เหล็กจนเกิดอาการ “ติดสนามแม่เหล็ก” ซึ่งสามารถแก้ไขได้ง่าย รวดเร็ว และไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายสูง

หากนาฬิกาของคุณเริ่มเดินเร็วผิดปกติ ไม่ตรงเวลา หรือทดสอบด้วยเข็มทิศแล้วพบความผิดปกติ สามารถนำเข้ามาตรวจวัดค่าความเที่ยงตรงด้วยเครื่อง Timegrapher และรับบริการล้างสนามแม่เหล็กได้ที่ ศูนย์บริการแมกนาโน่ (Magnano Service Network) สำนักงานใหญ่และ 10 สาขาทั่วกรุงเทพฯ และปริมณฑล หรือติดต่อสอบถามสำนักงานใหญ่ (ถ.ราชพฤกษ์) ช่างผู้ชำนาญการพร้อมดูแลตรวจเช็กให้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่ายครับ